Charles R. Tanner „Tumitak z Loru”

Cykl o Tumitaku składa się z czterech nowel:

1. Tumitak z podziemnych korytarzy

2. Tumitak na powierzchni ziemi

3. Tumitak i Wieże Ognia

4. Tumitak i spadek Starożytnych

Tom „Tumitak z Loru” zawiera dwie ostatnie nowele.

Tumitak jest przedstawiony jako odważny i determinowany młody człowiek, który wyrusza w podróż na powierzchnię, aby znaleźć lekarstwo na plagę, która nawiedza jego lud. Po drodze odkrywa zaginione cywilizacje i walczy z różnymi potworami i innymi niebezpieczeństwami. Jego historia skupia się na tematach takich jak przetrwanie, wytrwałość i duch ludzki.

„Tumitak z podziemnych korytarzy” to powieść science fiction napisana przez amerykańskiego autora Charlesa R. Tannera w latach 30 XX wieku. Akcja rozgrywa się w przyszłości, w której ludzkość zmuszona jest żyć w podziemnych miastach, zwanych korytarzami, po katastrofie, która sprawiła, że powierzchnia jest niezdatna do zamieszkania. Protagonist, Tumithak, wyrusza w podróż na powierzchnię, aby znaleźć lekarstwo na plagę, która nawiedza jego lud. Po drodze odkrywa zaginione cywilizacje i walczy z różnymi potworami i innymi niebezpieczeństwami. Powieść jest uważana za klasykę wczesnej science fiction i jest znacząca dla swojego zagłębiania się w tematy takie jak przetrwanie, wytrwałość i duch ludzki.

Minęło już pięć tysięcy lat od czasu, gdy szylkowie opuścili swoją planetę macierzystą i przez dwadzieścia długich wieków zmusili ludzkość do życia w podziemnych lochach i korytarzach. Trzy tysiące lat temu pierwszy człowiek odważnie stawił czoła dominującej rasie szylków i rozpoczął walkę o przetrwanie. Wojna między szylkami a ludźmi trwała nieustannie aż do momentu, gdy osiemset lat później ostatni szylk został zabity. Dziś po ciężkich, ciemnych wiekach, w których wiedza i mądrość szylków prawie zniknęła, ludzie ponownie zdobyli swoją godność i miejsce na powierzchni Ziemi. Można również stwierdzić, że wiele dziedzin nauki zostało ugruntowanych na tak solidnym fundamencie jak przed inwazją szylków.

Jednym z naturalnych rezultatów poszukiwania tajemnic starożytności są nauki związane z geologią i archeologią. Obecnie wiemy znacznie więcej niż sto lat temu o życiu ludzi w czasach przed inwazją szylków, jak również o życiu naszych dziwnych przodków, którzy spędzili całe swoje życie w podziemnych korytarzach. Wiele legend przetrwało przez wieki, jednak największą z nich zawsze była ta o Tumitaku z Loru, który jest uważany za pierwszego człowieka, który odważył się przeciwstawić zagrożeniu z powierzchni po długiej niewoli.

Wśród licznych tajemniczych opowieści składających się na sagę o Tumitaku, istnieją te, które mogą być prawdziwe. Opowieści o pierwszej podróży Tumitaka na powierzchnię, jego zdobyciu miasta Szem, a także jego przygodach w mieście Kajmak są przykładami takich historii. Pierwsze dwie opowieści zostały wydrukowane dawno temu. Autor przedstawia tu trzecią opowieść, licząc na to, że czytelnicy nie zapomnieli o Tumitaku z podziemnych korytarzy.

Kontynuacja losów Tumitaka rozwija motywy obecne już w pierwszych częściach cyklu, ale jednocześnie nadaje im bardziej epicki i refleksyjny charakter. W „Tumitaku i Wieżach Ognia” bohater nie jest już wyłącznie młodym wojownikiem walczącym o przetrwanie własnego ludu. Staje się symbolem odradzającej się cywilizacji ludzkiej, która po tysiącach lat życia w ciemności próbuje ponownie zrozumieć świat powierzchni. Tanner bardzo wyraźnie pokazuje kontrast pomiędzy dawną wielkością ludzkości a prymitywnymi warunkami, do których ludzie zostali zmuszeni po inwazji szylków. Odkrywanie ruin dawnych miast, tajemniczych urządzeń i pozostałości zaawansowanej technologii buduje atmosferę tajemnicy oraz nieustannego kontaktu z utraconą przeszłością.

Warto zwrócić uwagę na sposób kreowania świata przedstawionego. Autor wykorzystuje typowe dla wczesnej science fiction motywy postapokaliptyczne, ale nadaje im własny charakter. Powierzchnia Ziemi nie jest jedynie pustkowiem pełnym zagrożeń, lecz miejscem, w którym historia ludzkości pozostawiła ślady dawnej świetności. Ruiny miast, zapomniane laboratoria i opuszczone konstrukcje tworzą wizję świata jednocześnie obcego i znajomego. Tanner umiejętnie buduje napięcie poprzez stopniowe odsłanianie informacji o przeszłości oraz o samych szylkach. Dzięki temu czytelnik poznaje nie tylko przygody bohatera, ale także historię upadku całej cywilizacji.

Istotnym elementem cyklu jest również przedstawienie konfliktu pomiędzy wiedzą a strachem. Ludzie żyjący w podziemiach przez wieki nauczyli się obawiać powierzchni i wszystkiego, co się z nią wiązało. Tumitak reprezentuje przeciwieństwo tej postawy – ciekawość świata, odwagę oraz gotowość do podejmowania ryzyka. Jego działania często spotykają się z niezrozumieniem, jednak właśnie dzięki takim jednostkom możliwe staje się odzyskanie utraconej wolności. W tym sensie bohater symbolizuje człowieka, który przekracza granice narzucone przez tradycję i lęk.

„Tumitak i spadek Starożytnych” rozwija natomiast temat odpowiedzialności za odziedziczoną wiedzę. Ocalone fragmenty dawnych technologii mogą stać się zarówno szansą dla ludzkości, jak i źródłem nowych zagrożeń. Tanner pokazuje, że rozwój nauki nie zawsze prowadzi do postępu moralnego. To właśnie pycha i przekonanie o własnej potędze doprowadziły wcześniejsze cywilizacje do upadku. W tym aspekcie cykl można odczytywać jako ostrzeżenie przed bezrefleksyjnym wykorzystywaniem technologii oraz przed utratą kontroli nad własnymi osiągnięciami.

Mimo że opowiadania powstały w latach trzydziestych XX wieku, wiele zawartych w nich motywów pozostaje aktualnych także współcześnie. Wizja świata po katastrofie, konflikt między człowiekiem a obcą rasą, a także próba odbudowy cywilizacji stały się później bardzo popularne w literaturze science fiction. Można zauważyć, że Tanner wyprzedził wiele późniejszych dzieł postapokaliptycznych, które korzystały z podobnych schematów fabularnych. Cykl o Tumitaku jest więc ważnym przykładem wczesnej fantastyki naukowej i pokazuje, jak już przed II wojną światową twórcy science fiction podejmowali rozważania dotyczące przyszłości ludzkości, rozwoju technologii oraz zagrożeń związanych z upadkiem cywilizacji.

Na uwagę zasługuje również styl autora. Tanner posługuje się językiem prostym, dynamicznym i nastawionym przede wszystkim na akcję. Dzięki temu opowiadania czyta się szybko, a kolejne wydarzenia utrzymują uwagę odbiorcy. Jednocześnie autor potrafi budować atmosferę tajemnicy oraz poczucie ogromnej skali historycznej opisywanych wydarzeń. Legendy o Tumitaku funkcjonują w świecie przedstawionym niemal jak mity o dawnych bohaterach, co nadaje całemu cyklowi charakter futurystycznej epopei.